Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej obchodzony jest 14 lutego, na pamiątkę powołania w tym właśnie dniu w 1942 roku Armii Krajowej. Dzień ten oddaje cześć żołnierzom tej armii za ich walkę o suwerenność Polski, a także za prześladowania po wojnie.  Armia Krajowa była największą podziemną armią w okupowanej Europie, działającą jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego. Jest to święto państwowe, ustanowione ustawą Sejmu RP 9 stycznia 2025 roku. Dzień ten nie jest dniem wolnym od pracy. 
            Korzenie Armii Krajowej sięgają nocy z 26 na 27 września 1939 roku, kiedy po klęsce kampanii wrześniowej, grupa wyższych oficerów z gen. Michałem Karaszewiczem-Tokarzewskim, przy współudziale prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego, zawiązała konspiracyjną organizację Służba Zwycięstwu Polski (SZP). 
Kontynuatorkę Służby Zwycięstwu Polski (SZP) był powołany 13 listopada 1939 roku  Związek Walki Zbrojnej (ZWZ). Na czele ZWZ stanął gen. Kazimierz Sosnkowski. Sieć organizacyjna SZP została włączona do ZWZ.
Dopiero 14 lutego 1942 –rozkazem Naczelnego Wodza, gen. Władysława Sikorskiego ZWZ przemianowany został na Armię Krajową, bez większych  zmian organizacyjnych. Służyło to podniesieniu rangi związku zbrojnego do krajowych sił zbrojnych, armii, w skład której weszli wszyscy żołnierze pozostający w czynnej służbie wojskowej.
          Celem powstania Armii Krajowej było scalenie wszystkich polskich sił zbrojnych w konspiracji i przygotowanie ich do prowadzenia walki o odzyskanie niepodległości  Polski poprzez działania wywiadowcze, dywersyjne, samoobronę i przygotowanie do ogólnokrajowego powstania, które wybuchło jako Powstanie  Warszawskie 1 sierpnia 1944 roku w ramach największej operacji militarnej Armii Krajowej jaką  była akcja „BURZA”.
           Pierwszym Komendantem Głównym Armii Krajowej został generał dyw. Stefan Rowecki ps. „Grot” i był do 30 czerwca 1943 roku. Kolejny komendant to  generał dyw. Tadeusz Komorowski ps. „Bór – i pełnił tą funkcję do 2 października 1944 r. Natomiast ostatnim komendantem był gen bryg. Leopold Okulicki ps. „Niedźwiadek” – i zajmował to stanowisko do dnia 19 stycznia 1945 roku.
            Liczebność Armii Krajowej w 1944 r. osiągnęła ponad 350 tys. zaprzysiężonych żołnierzy, w tym około 10 tys. oficerów ale też mówi się o blisko 380-390 tys.
           Porażka akcji „Burza” i Powstania Warszawskiego osłabiła siłę militarną i polityczną podziemia, pokazując, że otwarta walka z Sowietami jest niemożliwa. Dalsza walka miała być prowadzona środkami niemilitarnymi. Temu też miała służyć decyzja o rozwiązaniu struktur zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego ogłoszona 19 stycznia 1945 roku. Rozkaz podpisał ostatni komendant główny Armii Krajowej, gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, a brzmiał następująco: 
             „W przekonaniu, że rozkaz ten spełnicie, że zostaniecie na zawsze wierni tylko Polsce oraz by Wam ułatwić dalszą                                        pracę […] zwalniam Was z przysięgi i rozwiązuję szeregi Armii Krajowej”. 
           Organizatorem uroczystości było Miasto Chełm, które reprezentował jego gospodarz prezydent Chełma, Jakub Banaszek, wraz z II zastępcą Dorotą Cieślik, oraz przewodniczącą Rady Miasta, Dorotą Rybaczuk. W wydarzeniu udział wzięli również parlamentarzyści Pani poseł Anna Dąbrowska-Banaszek, radni miasta, przedstawiciele służb mundurowych oraz reprezentanci władz powiatowych, wojewódzkich, szkół i innych instytucji.
           Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej reprezentował Pan kpt. SG Rafał Buda – Naczelnik Wydziału Granicznego.
            Chełmskie Środowisko im. 27 Wołyńskiej Dywizji AK reprezentowała delegacja w składzie Andrzej Owczarek - prezes, Dorota Pytko oraz Leszek Laskowski, która złożyła przy pomniku Armii Krajowej w Parku Miejskim im. Unii Europejskiej wiązankę kwiatów w hołdzie pamięci bohaterskich żołnierzy Armii Krajowej.