„Niech pokolenia pokoleniom podają pamiątkę dnia tego” 

           Obchody związane ze świętem Konstytucji 3 maja nawiązują do wydarzeń z 1791 roku, kiedy tą Ustawę zasadniczą –  pierwszą w Europie i drugą na świecie regulującą ustrój prawny państwa – uchwalił Sejm Czteroletni a panujący król Stanisław August Poniatowski ją podpisał. Towarzyszyli mu w tym dziele Stanisław Małachowski, Stanisław Staszic, Hugo Kołłątaj, Ignacy Potocki. Konstytucja była próbą ratowania upadającej Rzeczpospolitej. Uchwalono ją przez aklamację na Zamku Królewskim w Warszawie, gdy większość posłów opozycji, przeciwnych jakimkolwiek zmianom, nie wróciła jeszcze z przerwy wielkanocnej. Zgodnie z duchem oświecenia wprowadziła trójpodział władzy, dzieląc ją na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zniosła liberum veto i wolną elekcję, uznawane powszechnie za główne przyczyny słabości i upadku państwa. Ustawa Rządowa obowiązywała jedynie przez rok: od maja 1791 do maja 1792. Jej przeciwnicy zawiązali konfederację targowicką i zdelegalizowali Ustawę Rządową. Wojna w jej obronie w 1792 r. zakończyła się klęską Rzeczypospolitej a następnie II rozbiorem Polski.
           18 stycznia 1951 roku komunistyczne władze PRL próbowały wymazać z narodowej pamięci jedno z najważniejszych świadectw polskiej wolności – Święto Konstytucji 3 Maja. Nie udało się. Duch tej tradycji przetrwał w sercach Polaków i  powrócił oficjalnie w 1990 roku, już w wolnej Ojczyźnie. Dziś, w rzeczywistości pełnej nowych wyzwań, przypomina nam ono, że niepodległość i suwerenność nie są dane raz na zawsze – wymagają troski, odpowiedzialności i jedności. 
           3 maja 2026 roku mieszkańcy Chełma i okolic zgromadzili się na Placu dr E. Łuczkowskiego, by wspólnie uczcić 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja – symbolu odwagi, nowoczesnego myślenia i troski o dobro wspólne. Wzięli w niej udział m.in. chełmscy parlamentarzyści Anna Dąbrowska-Banaszek i Krzysztof Grabczuk, prezydent Chełma Jakub Banaszek, lokalni radni, przedstawiciele organizacji pozarządowych i kombatanckich, służb mundurowych oraz delegacje chełmskich instytucji i szkół. Nie zabrakło również w tym miejscu przedstawicieli Chełmskiego Środowiska im. 27 Wołyńskiej Dywizji AK z jego prezesem Andrzejem Owczarkiem na czele. Obecność środowisk kombatanckich, w tym naszego środowiska jest wyrazem ciągłości pokoleń i szacunku dla tych, którzy walczyli o wolną Polskę.
           Świętowanie rozpoczęto o godz. 10.30 mszą świętą w intencji Ojczyzny w bazylice Narodzenia NMP w Chełmie. Natomiast o godz. 12.00 główne uroczystości przeniosły się na już wspomniany Plac dr E. Łuczkowskiego i przebiegały zgodnie z ceremoniałem wojskowym, gdzie m.in. meldunek od dowódcy uroczystości  odebrał zastępca dowódcy 19 NBOT płk Wojciech Brykner, odegrano i odśpiewano hymn wraz z  podniesieniem flagi państwowej na maszt a następnie Apel Pamięci, salwa honorowa i wręczenie żołnierzom 19bz awansów na wyższe stopnie wojskowe. Tutaj też liczne delegacje, w tym nasza w składzie Dąbska Ewa, Daniel Anna, Andrzej Owczarek i Jan Markowski, złożyła wiązankę kwiatów pod Pomnikiem Niepodległości, jako symboliczny hołd  wszystkim, którzy oddali życie za wolność Polski.
        Uroczystość zakończyła defilada wojskowa i musztra paradna młodzieży szkolnej. Obchody odbywały się w podniosłej i patriotycznej oprawie.